Een overprikkeld kind kan een enorme uitdaging zijn om mee om te gaan als ouder. Soms helpt wat je zegt, maar een andere keer lijkt het daardoor juist alleen maar erger te worden. Je durft bijna niets meer te zeggen óf gaat juist feller reageren omdat je het zelf ook even niet meer weet. Het resultaat? Nog meer drama. In dit artikel vertellen we je wat je beter niet kan zeggen tegen je overprikkelde kind én geven we je suggesties voor wat je dan wel zou kunnen proberen.
1. “Hou nu eens op”
Dit klinkt waarschijnlijk heel logisch, maar we snappen ook dat in the heat of the moment dit soort uitspraken je kunnen ontglippen als je het zelf ook zat bent. Echter werkt deze uitspraak hoogstwaarschijnlijk compleet averechts wanneer je kind het allemaal even niet meer aan kan. Het is voor je kind op dat moment ook echt niet fijn en dit is de manier waarop hij/zij zich kan uiten over wat hij/zij ervaart. Door te roepen dat je kind moet ophouden, geef je hem/haar de ruimte niet om zijn/haar emoties te tonen en leert het daar ook niet mee om te gaan. Nu krijgt je kind het idee dat die emoties er misschien wel helemaal niet mogen zijn Wat je beter kunt doen is laten weten dat ze er juist wél mogen zijn. Zeg bijvoorbeeld “Ik snap dat dit je boos maakt, maar mama vindt het niet fijn als je gaat schreeuwen” of “Ik begrijp dat je hier verdrietig van wordt. Zullen we [een spelletje spelen / boekje lezen / etc.]?”.
2. “Stel je niet zo aan”
Dit is een echte boosdoener bij (hoog)gevoelige kinderen. Deze kinderen ervaren emoties vaak een heel stuk intenser dan andere kinderen en hebben dan ook sneller last van overprikkeling. Als ze (nog) niet weten hoe ze hiermee om kunnen gaan, raken ze waarschijnlijk sneller overstuur. Als je dan zegt dat ze zich aanstellen, voelen ze zich niet gezien en wordt hun gevoel niet erkend. Hierdoor leer je je kind aan dat een heftige, emotionele reactie op situaties/gebeurtenissen niet goed is en geef je de ruimte niet aan dat gevoel. Probeer in plaats daarvan begrip te tonen en je kind te kalmeren door het bijvoorbeeld te troosten (“Ik snap dat dit heel vervelend voor je is. Wil je een knuffel?”).
3. “Doe normaal” / “Doe niet zo raar”
Ook dit is een reactie die hard binnen kan komen bij je kind. Door de reactie van je kind te bestempelen als ‘raar’ of ‘niet normaal’, is er een grote kans dat je kind gaat voelen dat hij/zij ‘raar’ of ‘niet normaal’ is. En dat is natuurlijk het laatste dat je wil… Er is namelijk een kans dat je kind zich al wat anders voelt ten opzichte van andere kinderen, aangezien je kind waarschijnlijk wat heftiger kan reageren of misschien wel andere dingen leuk vindt. Als ouder ben je er juist om je kind hierin te helpen en hem/haar te erkennen zoals hij/zij is. Een uitspraak als deze zal daarin niet helpend zijn.
4. “Als je dit nog één keer doet..”
Iets wat ook veel gebeurt bij kinderen die vanuit overprikkeling reageren en zich gedragen op een ongepaste/ongewenste manier, is dat ouders geneigd zijn om te gaan dreigen. Een kind dat overprikkeld is, kan op dat moment alleen niet rationeel nadenken. De emoties nemen op dat moment het logisch denken over. Het kind snapt hierdoor hoogstwaarschijnlijk niet dat het iets verkeerd doet als het heftig reageert. Door te gaan dreigen met consequenties kan je kind daarom nog verder overstuur raken. Hij/zij is namelijk heel verdrietig of boos, maar doet toch niets verkeerd? Natuurlijk is het wel goed om consequenties te stellen aan ongewenst gedrag (gooien/schoppen/slaan/bijten/etc.), maar het is beter om dat niet te doen wanneer je kind vol in zijn/haar emotie zit. Geef liever aan dat je iets niet leuk vindt, maar wees er wel voor je kind.
Vergeet je ook jezelf niet?
Wees ook vooral niet te streng voor jezelf als het gaat om jouw communicatie naar je overprikkelde kind(eren). Het is behoorlijk pittig om alle ballen hoog te houden – werk, huishouden, relatie, sociaal leven, hobby’s, you name it – en tegelijk om te gaan met de uitdagingen van je kind. En vergeet niet dat je zelf ook nog allerlei prikkels te verwerken hebt en dat ook jouw batterij leeg kan raken. Het belangrijkste hierin is dat je je bewust bent van je reacties en de invloed die die kunnen hebben op je kind(eren). Kan je het altijd perfect doen? Nee, absoluut niet. Het is ook helemaal niet erg om het niet altijd te doen zoals je zou willen. Wees dus ook lief naar jezelf en probeer voor je kind klaar te staan vanuit compassie, dan kom je al een heel eind!